بهاء الدين محمد بن شيخعلي الشريف اللاهيجي

10

تفسير شريف لاهيجى ( فارسى )

[ سوره مريم ( 19 ) : آيات 16 تا 18 ] وَ اذْكُرْ فِي الْكِتابِ مَرْيَمَ إِذِ انْتَبَذَتْ مِنْ أَهْلِها مَكاناً شَرْقِيًّا ( 16 ) فَاتَّخَذَتْ مِنْ دُونِهِمْ حِجاباً فَأَرْسَلْنا إِلَيْها رُوحَنا فَتَمَثَّلَ لَها بَشَراً سَوِيًّا ( 17 ) قالَتْ إِنِّي أَعُوذُ بِالرَّحْمنِ مِنْكَ إِنْ كُنْتَ تَقِيًّا ( 18 ) و بعد از ذكر قصهء زكريا و يحيى بيان حال مريم و عيسى مىنمايد : وَ اذْكُرْ فِي الْكِتابِ مَرْيَمَ ياد كن اى محمد در قرآن قصهء مريم بنت عمران بن ماثان را إِذِ انْتَبَذَتْ مِنْ أَهْلِها چون اعتزال كرد از اهل خود . و گفته‌اند كه : « إِذِ انْتَبَذَتْ » بدل « مريم » است . يا آنكه ياد كن اى محمد در قرآن مريم را به اين معنى باشد كه : و ياد كن اى محمد در قرآن وقتى را كه مريم اعتزال جست از اهل خود يا براى عبادت و يا براى شستن بدن خود مَكاناً شَرْقِيًّا در جايى بجانب شرقى بيت المقدس ؛ يا بر جانب شرقى خود . فَاتَّخَذَتْ مِنْ دُونِهِمْ حِجاباً پس فرا گرفت از پيش ايشان پرده‌اى كه مانع باشد از ديدن . على بن ابراهيم آورده كه « فاتخذت من دونهم حجابا فى محرابها » يعنى اخذ كرد از پيش ايشان پرده‌اى در محراب خود ؛ يعنى در محراب مسجدى كه او هميشه آنجا مشغول عبادت مىبود . و اين معنى مؤيد توجيه اولست و مؤيد توجيه ثانى حديثى است كه انشاء اللَّه تعالى عنقريب مىآيد فَأَرْسَلْنا إِلَيْها رُوحَنا پس فرستاديم در آن وقت بسوى او روح ما را كه جبرئيل امين است فَتَمَثَّلَ لَها بَشَراً سَوِيًّا پس متمثل و متصور شد روح ما براى مريم به صورت آدمى تمام خلقت تا از او نفرت نكند و بشنود كلام او را ؛ زيرا كه اگر به صورت ملائكه مىآمد ، از او متنفر گشته مجال استماع كلام او نمىماند . قاضى ناصر الدين بيضاوى در تفسير خود اين احتمال شنيع قبيح را راه داده كه تمثل روح به صورت بشر به جهت آن بوده كه تا شهوت مريم از ديدن او بهيجان آمده ، نطفه در رحم او فرو ريزد . چون اين بهتانى است عظيم بر مادر انبياء لهذا زمخشرى و رازى هيچكدام راضى بذكر اين احتمال محال نشده‌اند ، ظاهرا قاضى كه راضى بذكر اين احتمال شده